Antik Dünyanın Gözcü Kulesi: İskenderiye Feneri Tarihi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İskenderiye Feneri, MÖ 3. yüzyılda Ptolemaios Krallığı döneminde, II. Ptolemaios’un hükümdarlığında Mısır'ın İskenderiye şehrinde inşa edilmiştir. Nil Deltası'nın batı ucundaki Pharos adasında yer alan yapı, antik dünyanın denizcilik stratejisi için kritik bir öneme sahipti. Yapının inşası yaklaşık 12 yıl sürmüş ve 800 gümüş yetenek maliyetiyle tamamlanmıştır. En az 100 metre yüksekliğe ulaştığı tahmin edilen kule; kare, sekizgen ve dairesel olmak üzere üç farklı bölümden oluşuyordu.

Denizcilik faaliyetleri açısından Kuzey Afrika'nın düz kıyıları ve sığ resifleri nedeniyle tehlike arz eden bölgede, fenerin zirvesinde yer alan fırın ve gün ışığını yansıtan aynalar, gemiler için yön tayin edici bir rehber görevi görüyordu. Yapının inşasında kireçtaşı ve granit blokların kullanıldığı bilinmektedir. Tarihsel kayıtlara göre kule, döneminin mimari anlayışını yansıtan heykellerle süslüydü.

Fener, 956 ile 1303 yılları arasında meydana gelen şiddetli depremlerle büyük zarar görmüş ve zamanla terk edilmiştir. Yapının kalıntıları, 1480 yılında Sultan Kayıtbay tarafından aynı bölgede inşa edilen kalenin yapımında kullanılmıştır. 1994 yılında Jean-Yves Empereur liderliğindeki arkeologların İskenderiye Doğu Limanı'nda gerçekleştirdiği su altı çalışmaları, kulenin bazı fiziksel parçalarını ve heykellerini gün yüzüne çıkarmıştır. Günümüzde ise bölgedeki batık kalıntıların bir su altı müzesine dönüştürülmesi planlanmaktadır.

Fenerin mimari etkisi, bölgedeki İslami camilerin minare tasarımlarında üç aşamalı yapının benimsenmesiyle geniş bir alana yayılmıştır. Ayrıca, İskenderiye yakınlarındaki Abusir kasabasında bulunan mezar anıtı, kulenin ölçeklendirilmiş bir modeli olarak kabul edilmektedir. Yapı, antik dönemde sadece denizcilik için değil, aynı zamanda dini ve kültürel bir merkez olarak da işlev görmüştür. Örneğin, kutsal metinlerin Yunancaya çevrilmesini onurlandırmak amacıyla Pharos adasında düzenlenen yıllık festivaller, bölgenin sembolik değerini artırmıştır. Günümüzde ise fener, İskenderiye şehrinin ve valiliğinin resmi amblemlerinde yer alarak kentin sivil kimliğini temsil etmeye devam etmektedir.

Yapının inşasında kullanılan taş blokların kökeni üzerine yapılan mineralojik ve kimyasal analizler, malzemelerin İskenderiye'nin doğusundaki çöllerde yer alan taş ocaklarından getirildiğini ortaya koymaktadır. Fenerin iç kısmında ise atlıların geçişine olanak tanıyan rampalar ve çok sayıda oda bulunmaktaydı. Tarihsel süreçte yapının mimarı olarak Sostratus ismi öne çıksa da, bu bilgi üzerine farklı görüşler mevcuttur. Bazı antik kaynaklar, mimarın kendi ismini gizlemek için taş üzerine farklı bir isim kazıdığını ve zamanla sıvaların dökülmesiyle gerçek ismin ortaya çıktığını iddia etmektedir. Ayrıca, yapının zirvesinde yer alan heykellerin ve denizcilik için kullanılan ateşin, Roma dönemine ait sikkelerde de tasvir edildiği görülmektedir.

Kaynak: Seninle Haber Tarih Araştırması · İngilizce Vikipedi