Türkiye’de Yükseköğretime Erişimin Önündeki Engeller

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Sürdürülebilir Eşitlik ve Sosyal Araştırmalar Derneği (SEDER) Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Merve Yılmaz, Türkiye’de yükseköğretime erişimdeki derin eşitsizliklere dikkat çekerek, bu durumun ekonomik refah, sosyal adalet ve demokratik gelişim üzerindeki olumsuz etkilerini değerlendirdi. Yılmaz, “Türkiye’de gerçekten herkes için bu yol açık mı?” sorusuyla eğitim sistemindeki köklü sorunlara işaret etti.

Yükseköğretim Sorunu Lisede Başlıyor: Her Dört Gençten Biri Okul Dışında

Dr. Merve Yılmaz’a göre Türkiye’de yükseköğretime erişimdeki sorun, çok daha erken bir aşamada, yani lise çağında başlıyor. 15-19 yaş grubundaki gençlerin sadece yüzde 72,5’inin okula devam ettiğini belirten Yılmaz, bu oranın OECD ortalaması olan yüzde 84,1’in oldukça altında kaldığına dikkat çekti. Bu veriler, Türkiye’de neredeyse her dört gençten birinin liseye dahi gitmediğini ve üniversiteye erişim hakkı başlamadan önce bile ciddi bir eşitsizlikle karşılaştığını ortaya koyuyor. Yılmaz, sadece okula gitmenin yeterli olmadığını, aynı zamanda okullardaki eğitim kalitesi, öğrenci destekleri, mezuniyet oranları ve üniversiteye hazırlanma imkanlarının da kritik önem taşıdığını vurguladı.

“Ne Eğitimde Ne İstihdamda” Gençlik Oranı Yüzde 31.1

Üniversiteye giriş tablosunun da iç açıcı olmadığını ifade eden Dr. Merve Yılmaz, 2022-2023 döneminde yükseköğretime devam eden gençlerin oranının yüzde 46 iken, bu oranın 2023-2024’te yüzde 42,7’ye gerilediğini belirtti. En çarpıcı verilerden biri ise 18-24 yaş aralığında “ne eğitimde ne istihdamda” olan gençlerin oranının yüzde 31,1 olması. Yılmaz, bu oranın her üç gençten birinin ne çalıştığını ne de okuduğunu gösterdiğini belirterek, “Eğitim sisteminin bu kadar dışına itilmiş bir gençlik hem bireysel olarak hem de toplumsal düzeyde ciddi kayıplara yol açabilir” uyarısında bulundu.

Kadınlar İş Hayatında Hala Dezavantajlı

Yılmaz, kadınların yükseköğretime katılım oranının erkeklerden yüksek olmasına rağmen, mezuniyet sonrası iş hayatına katılım oranlarının neredeyse yarı yarıya olduğunu vurguladı. Toplumsal roller, bakım yükü ve cam tavanlar nedeniyle kadınların kariyer hayallerinin sınırlı kaldığını belirten Dr. Yılmaz, sadece eğitimde değil, iş yaşamında da kadınları destekleyecek mentorluk programları, kreş imkanları ve hibrit çalışma modelleri gibi politikalara ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Çözüm Önerileri: Bütçe Artışı ve Nitelikli Üniversiteler

Dr. Merve Yılmaz, bu sorunları düzeltmek için öncelikle eğitime ayrılan bütçenin artırılması gerektiğini belirtti. Türkiye’nin OECD ülkeleri arasında öğrenci başına en az harcama yapan ülkelerden biri olduğunu hatırlatarak, daha fazla yatırımın, daha eşit imkanlar ve daha güçlü destek sistemleri anlamına geleceğini vurguladı. Üniversite sayısını artırmak kadar, bu üniversiteleri nitelikli hale getirmenin de önemli olduğunu kaydeden Yılmaz, araştırma kapasitesi, öğretim üyesi kalitesi ve öğrenci destek hizmetleri güçlendirilmeden gerçek bir dönüşüm sağlanamayacağını ifade etti.

Yılmaz, son olarak üniversiteye erişim hakkının sadece bir binaya girme hakkı olmadığını, o binada kendini geliştirebilme, sosyal destek alabilme, güvenli bir ortamda yaşayıp eğitimini tamamlayabilme hakkı olduğunu vurguladı. “Eğitimde fırsat eşitliği dediğimizde sadece sayı değil, nitelik ve sürdürülebilirlikten de bahsetmeliyiz” diyen Yılmaz, sözlerini şu şekilde tamamladı:

“Türkiye’nin genç nüfusu, en büyük avantajı olabilir. Ama bu avantajı kullanabilmek için adil, kapsayıcı ve cesur politikalara ihtiyacımız var. Çünkü eğitim, sadece bireyin değil, ülkenin de geleceğidir. Eğitim alanında yaşanan sorunlara kalıcı bir çözüm bulunması şart.”