Kayısı çekirdeği hem şifa hem zehir olabilir!
Antikanser ve antioksidan özellikleriyle dikkat çeken kayısı çekirdeğinin, içeriğindeki "amigdalin" maddesi nedeniyle siyanür zehirlenmesine yol açabileceğini belirten Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Program Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Tuğba Kaman, "Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'ne göre, yetişkinler için güvenli sınır günde üç küçük çekirdeği aşmamalıdır. Çocuklar içinse bu miktar bir küçük çekirdeğin yarısı." dedi.
Üsküdar Üniversitesi'nden Dr. Öğr. Üyesi Tuğba Kaman, geleneksel tıpta ve modern farmakolojide kullanılan kayısı çekirdeği hakkında önemli bilgiler verdi. Çekirdek, içerdiği zengin biyoaktif bileşikler sayesinde antikanser, anti-enflamatuar, antioksidan ve bağışıklık sistemini destekleyici etkilere sahiptir.
- Yağ Asitleri ve Vitaminler: Oleik ve linoleik asit gibi kalp dostu yağ asitleri ile E vitamini açısından zengindir. Bu sayede hücre yaşlanmasını geciktirir ve genel sağlığı destekler.
- Dermatolojik Faydalar: Topikal olarak uygulanan yağı, cildi nemlendirir ve yumuşatır. Akne, sedef hastalığı ve egzama gibi cilt sorunlarında faydalı olabilir.
- Kolesterol Kontrolü: İçerdiği fitosteroller ve fenolik bileşikler, LDL ve total kolesterolü düşürerek kalp sağlığını korumaya yardımcı olur.
Acı ve Tatlı Kayısı Çekirdekleri Arasındaki Fark ve Toksik Riskler
Kayısı çekirdeği, içeriğindeki amigdalin adlı bileşik nedeniyle hem faydalı hem de riskli olabilir.
- Acı Kayısı Çekirdeği: Yüksek miktarda amigdalin içerir ve tadı acıdır. Tıbbi amaçlarla kullanılır ancak yüksek zehirlenme riski taşır.
- Tatlı Kayısı Çekirdeği: Çok az amigdalin içerir veya hiç içermez. Genellikle kozmetik ve gıda endüstrisinde kullanılır ve zehirlenme riski daha düşüktür.
Amigdalin, vücutta hidrojen siyanüre (HCN) dönüşerek hücresel solunumu engeller. Aşırı miktarda, özellikle çiğ acı kayısı çekirdeği tüketimi, mide bulantısı, kusma, baş dönmesi, bilinç kaybı, koma ve hatta ölüme neden olabilir.
Güvenli Tüketim Limitleri
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), kayısı çekirdeği tüketimi için güvenli limitler belirlemiştir:
- Yetişkinler: Akut Referans Dozunu (ARfD) aşmadan günde en fazla üç küçük kayısı çekirdeği tüketilebilir.
- Çocuklar: Bir küçük çekirdeğin yarısı kadar olan miktar (yaklaşık 60 mg) bile riskli olabileceğinden, kesinlikle önerilmemektedir.
- Hamileler ve Emziren Kadınlar: Bu grupların kayısı çekirdeği tüketmemesi tavsiye edilmektedir.
Bu bilgiler ışığında, kayısı çekirdeğinin potansiyel faydalarından yararlanmak isteyenlerin dikkatli ve bilinçli olmaları gerekmektedir.