10 Mayıs 1940: İkinci Dünya Savaşı’nın Seyrini Değiştiren 24 Saat

1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İkinci Dünya Savaşı’nın en keskin dönüş noktalarından biri olan 10 Mayıs 1940, hem Nazi Almanyası’nın Batı Avrupa’ya yönelik geniş çaplı işgaline hem de Winston Churchill’in İngiltere Başbakanlığı görevini devralmasına sahne oldu.

10 Mayıs 1940 sabahı, Avrupa için yeni ve yıkıcı bir dönemin başlangıcıydı. Aylardır süren ve tarihe “Tuhaf Savaş” (Phoney War) olarak geçen sessiz bekleyiş, Alman ordularının Hollanda, Belçika, Lüksemburg ve Fransa sınırlarını eşzamanlı olarak aşmasıyla sona erdi.

Aynı saatlerde Londra’da derin bir siyasi kriz yaşanıyordu. Norveç harekâtındaki askeri başarısızlıklar nedeniyle parlamento ve kamuoyu desteğini yitiren Başbakan Neville Chamberlain, hükümeti daha fazla sürdüremeyeceğini anladı. Akşam saat 18.00 sularında Winston Churchill, Buckingham Sarayı’na giderek Kral VI. George’tan yeni koalisyon hükümetini kurma görevini devraldı.

Batı Cephesi’nde Sessizliğin Sonu

Almanya’nın Yıldırım Savaşı (Blitzkrieg) taktiği, dönemin Müttefik savunma planlarını hazırlıksız yakaladı. Sadece birkaç saat içinde hava üstünlüğünü ele geçiren Luftwaffe, stratejik köprüleri, havaalanlarını ve iletişim hatlarını hedef aldı. General Heinz Guderian komutasındaki zırhlı tümenler, Müttefik komutanların “tanklar için geçilemez” olarak gördüğü Ardennes Ormanları’ndan hızla ilerleyerek Fransız savunma hatlarını yarmaya başladı. Bu hamle, kıta Avrupası’ndaki güç dengesini günler içinde değiştirecekti.

Neville Chamberlain’in İstifası ve Liderlik Krizi

İngiltere Parlamentosu’nda günlerdir süren hararetli oturumlar, Chamberlain’in savaşı önlemeye yönelik yatıştırma politikasının tamamen çöktüğünü belgelemişti. İşçi Partisi’nin mevcut başbakanın liderliğindeki bir milli mutabakat hükümetine girmeyi reddetmesiyle Chamberlain’in görevi bırakması kesinleşti. Dönemin Dışişleri Bakanı Lord Halifax’ın başbakanlık görevine sıcak bakmaması üzerine, 65 yaşındaki Winston Churchill tek uzlaşı adayı olarak belirlendi.

“Kan, Ter ve Gözyaşı”na Giden Yol

Churchill başbakanlık koltuğuna oturduğunda, İngiliz ordusu kıta Avrupası’nda hızla kuşatılma ve imha edilme tehlikesiyle karşı karşıyaydı. Görevi devraldıktan hemen sonra Savunma Bakanlığı yetkilerini de kendi uhdesinde toplayan Churchill, askeri karar alma mekanizmasını doğrudan kendisine bağladı. Üç gün sonra Avam Kamarası’nda yapacağı ilk konuşmada, kurduğu yeni kabinenin ciddiyetini şu sözlerle özetleyecekti: “Size kan, ter ve gözyaşından başka vaat edecek hiçbir şeyim yok.”

Tarihin Akışını Değiştiren Kararlar

10 Mayıs günü alınan askeri ve siyasi kararlar, altı yıl sürecek savaşın nihai sonucunu doğrudan şekillendirdi. Fransa’nın 45 gün gibi kısa bir sürede düşmesine rağmen İngiltere’nin teslim olmama iradesi, o gün kurulan yeni savaş kabinesiyle pekişti. Churchill’in tavizsiz politikası, ilerleyen yıllarda ABD ve Sovyetler Birliği ile kurulacak ittifakın da zeminini hazırladı.

Kaynak Notu: Imperial War Museum (IWM) arşivleri, University of Cambridge Savaş Tarihi Kayıtları, Birleşik Krallık Parlamento Tutanakları.